Prace wiosenne na działce•ZABIEGI AGROTECHNICZNE– Wy-równujemy odkrytą glebę, pozostawionąna zimę w ostrej skibie. Ten zabieg prze-rywa podsiąk wody kapilarami i zmniejszapowierzchnię parowania, co pozwala nazachowanie w glebie wody, która nagroma-dziła się zimą. Wskutek zmniejszenia paro-wania podnosi się także temperatura gleby.•USUWANIE ZIMOWYCH OSŁON– Poustabilizowaniu temperatury i ustąpieniunocnych przymrozków stopniowo zdejmu-jemy zimowe osłony. Pamiętajmy takżeo rozgarnięciu kopczyków ziemi/ściółki wo-kół krzewów, co umożliwi szybsze podniesie-nie temperatury gleby i lepszy pobór wodyprzez roślinę. W pierwszej kolejności usuwa-my osłony z bylin i roślin cebulowych, naj-wrażliwsze rośliny (np. laurowiśnie, ketmie,magnolie, różaneczniki, róże i powojniki) po-zostawiamy okryte do momentu ustabilizo-wania temperatury. Osłony warto zachowaćjeszcze w gotowości, w przypadku niespo-dziewanych spadków temperatury.•PRACE PORZĄDKOWE– Suche bylinyi trawy wycinamy po ustabilizowaniu tem-peratury – ich liście pełniły funkcję ochro-ny przed mrozem. Sprzątamy liście, gałęziei wszelkie odpady naniesione przez wiatr.Wygrabiamy dokładnie trawnik. Materiałorganiczny zebrany podczas prac porządko-wych warto wykorzystać w kompostowniku.Początek wiosny to idealny moment na przy-gotowanie sprzętu ogrodniczego do sezonui konserwację altan, tarasów, huśtawek i po-zostałych elementów małej architektury.•ROZSADY– Na początku marca możnajeszcze przygotowywać rozsady selera, pora,wczesnych odmian warzyw kapustnych i sałaty.Na przełomie marca i kwietnia wysiewamy roz-sady roślin ciepłolubnych np. pomidora i papryki.•ROZPOCZĘCIE UPRAWY NOWALIJEK– Po okresie zimowym pierwsze własne uprawysprawiają ogromną satysfakcję. Przy sprzyjają-cej pogodzie w marcu zaczynamy od wysiewudo gruntu rzodkiewki, rukoli, szpinaku, rze-żuchy, kopru ogrodowego, pietruszki korze-niowej i naciowej, marchwi wczesnej, grochuzielonego. Wysadzamy także cebulę z dymki,wiosenne odmiany czosnku i sadzimy rozsadykalarepy, sałaty masłowej i kruchej. Dla szyb-szych wschodów uprawy można przykrywaćagrowłókniną.MARZECPOLSKI ZWIĄZEK DZIAŁKOWCÓW – KRAJOWA RADA

•CIĘCIE DRZEW I KRZEWÓW– Wykonu-jemy cięcie po posadzeniu drzew i krzewówsadzonych jesienią i wiosną - jest to pierw-szy zabieg formujący przyszłą koronę. Wy-konujemy cięcia prześwietlające odpornychna mróz jabłoni, gruszy, późnych odmianśliw, pigwy wielkoowocowej i prześwietla-nie po kwitnieniu derenia jadalnego. Rozpo-czynamy także cięcia odmładzające porze-czek, agrestu, malin jednorocznych, jeżyny,borówki amerykańskiej, leszczyny, aronii,jagody kamczackiej, pigwowca japońskiego,winorośli, cytryńca. Wykonujemy cięcia ga-tunków ozdobnych kwitnących na pędachjednorocznych, np. hortensji bukietowej,buddlei Dawida, derenia białego, pięciorni-ka, tawuły japońskiej, powojników wielko-kwiatowych. Na początku miesiąca możnajeszcze pozyskiwać zrazy.•NOWE NASADZENIA– wybieramy i sa-dzimy drzewa i krzewy owocowe z odkrytymkorzeniem i w pojemnikach. Przy zakupienależy zwrócić uwagę na jakość materiałuszkółkarskiego. Po posadzeniu podlewamy,ściółkujemy roślinę i w razie potrzeby mocu-jemy do podpory. Wysiewamy rośliny roczneodporne na spadki temperatury, np. groszekpachnący, powój trójbarwny, nagietki. Pla-nując nasadzenia warto pamiętać o odpo-wiednich odległościach między nimi, abyzapewnić odpowiednią cyrkulację powietrzai tym samym zmniejszyć ryzyko występowa-nia chorób.•OCHRONA ROŚLIN– Przed rozpoczę-ciem wegetacji wykonujemy na drzewachi krzewach owocowych profilaktyczne opry-ski przeciw chorobom bakteryjnym i grzybo-wym Miedzianem 50 WP. W fazie nabrzmie-wania pąków opryskujemy brzoskwiniei nektaryny przeciw kędzierzawości liści.Zwalczamy wielkopąkowca na porzeczceczarnej. Wykonujemy opryski zwalczającezimowe stadia przędziorków, mszyc, ochoj-ników, misecznika śliwowego zarówno nadrzewach owocowych jak i ozdobnych.Z drzew usuwamy tzw. „mumie owocowe”,które mogą być źródłem chorób.•NAWOŻENIE– Po rozpoczęciu wege-tacji po zimie zaczynamy nawożenie roślin.Stosujemy nawozy wieloskładnikowe lubo wysokiej zawartości azotu (najlepiejo przedłużonym działaniu) lub dedykowanekonkretnym grupom roślin, które stosujemyzgodnie z zaleceniem producenta. Nie zapo-minamy także o kompoście - poprawia struk-turę gleby i jest cennym źródłem składnikówpokarmowych które może być stosowaneprzez cały sezon wegetacyjny. Mogą być nimzasilane prawie wszystkie rośliny: sadow-nicze, ozdobne, warzywa, trawy. Dla roślinkwasolubnnych (np. borówek, azalii, wrzo-sów) powinniśmy stosować kompost o odpo-wiednim pH . Rozkładamy go na powierzchnigleby i płytko mieszamy. Kolejnym nawozemorganicznym który można stosować wcze-sną wiosną, jeżeli nie był zastosowany jesie-nią, jest obornik – wymaga on przekopania.W miejscach, w których uprawę rozpocznie-my późno, możemy wysiać rośliny przedplo-nowe. Przekopujemy także rośliny poplono-we pozostawione na zimę.2

•PIELĘGNACJA TRAWNIKA– na począt-ku kwietnia wykonujemy aerację i wertykulacjętrawnika. To często także moment pierwszegokoszenia. W razie potrzeby wykonujemy do-siewki trawy w miejscach, które uległy zniszcze-niu - wilgotna gleba i umiarkowane temperatu-ry sprzyjają ukorzenianiu się trawy. Kwiecień totakże moment nawożenia trawnika nawozemz wysoką zawartością azotu.•SADZENIE I DZIELENIE BYLIN– Na po-czątku miesiąca sadzimy byliny kwitnące la-tem i jesienią, oraz ozdobne z liści (np. jeżówki,dzielżany, funkie). To również dobry czas na dzie-lenie karp bylin, które już posiadamy na działce.Robimy to w celu pozyskania nowych roślin, aletakże w celu odmłodzenia egzemplarzy, którestraciły na atrakcyjności.•WARZYWNIK– Kontynuujemy wysiewi sadzenie nowalijek, jeśli nie zrobiliśmy tegow marcu lub jeśli chcemy pozyskać kolejne plo-ny. Sadzimy do gruntu sałatę głowiastą, pora,wysiewamy sałatę liściową, buraka ćwikłowe-go i liściowego, kolendrę, cząber, ogórecznika.Na początku miesiąca kontynuujemy produk-cję rozsady roślin ciepłolubnych uprawianychw gruncie, np. pomidora, papryki, bakłażana.Na początku miesiąca rozpoczynamy produkcjęrozsady arbuza i melona. W 2 połowie kwietniawysiewamy na rozsadę warzywa dyniowate i sa-dzimy rozsady pomidora w szklarni.•NAWOŻENIE– Kontynuujemy nawożenie.Wymagają go szczególnie rośliny intensywniecięte i kwitnące w okresie wiosennym. Zasilamydrzewa i krzewy owocowe nawozami azotowy-mi i potasowymi.•CIĘCIE DRZEW I KRZEWÓW– Kontynu-ujemy cięcia po posadzeniu. Rozpoczynamy cięciaróż. Kontynuujemy cięcie jabłoni, grusz i śliw. Wy-konujemy cięcia prześwietlające brzoskwini i cię-cia odmładzające starych drzew. Wycinamy odro-sty korzeniowe. Wykonujemy cięcia odmładzającei formujące krzewów ozdobnych po kwitnieniu,np. forsycji, lilaków, krzewuszki. Na przełomiemarca i kwietnia tniemy krzewy liściaste zimozie-lone i większość gatunków krzewów iglastych.•OCHRONA ROŚLIN– sprawdzamy stankwitnących roślin cebulowych, np. tulipanów. Eg-zemplarze z widocznym porażeniem usuwamywraz z cebulą i systemem korzeniowym, prze-kwitłe kwiaty ogławiamy. Na początku miesiącakontrolujemy uprawy pod kątem występowaniamszyc, zwalczamy je dedykowanymi prepara-tami lub wyciągami z czosnku, pokrzywy, wro-tyczu. Usuwamy zaschnięte pąki kwiatowe najabłoniach i gruszach- żerują w nich larwy kwie-ciaka. Sprawdzamy czy na gruszy nie występu-ją powyginane, czerniejące liście – symptomobecności miodówki gruszowej. Sprawdzamyczy pędy jabłoni, porzeczek i agrestu nie są po-rażone przez mączniaka, wycinamy je lub przyzaawansowanym porażeniu opryskujemy ro-śliny preparatem siarkowym. Sprawdzamy czyna bukszpanach nie pojawiła się ćma bukszpa-nowa, dokładnie oglądając krzew od wewnątrzw poszukiwaniu gąsienic. Po stwierdzeniu wystę-powania szkodnika stosujemy dedykowane pre-paraty, np. Lepinox Plus.KWIECIEŃ3

•WARZYWNIK– W maju sadzimy do grun-tu warzywa ciepłolubne. Po 15 maja, kiedy minieryzyko przymrozków, możemy wysiać ogórki,dynię olbrzymią i zwyczajną, cukinię, fasolę szpa-ragową oraz bazylię i majeranek. Z rozsady sadzi-my paprykę, pomidory, bakłażana, seler naciowyi korzeniowy, jarmuż, brukselkę, pod koniec mie-siąca melony i arbuzy. Konieczne jest wcześniej-sze zahartowanie rozsad. Pamiętajmy o regular-nym podlewaniu, odchwaszczaniu i ściółkowaniugleby, co ograniczy parowanie wody i rozwójchwastów. Obserwujemy uprawy pod kątem po-jawiania się pierwszych szkodników.•NOWE NASADZENIA– Na początku mie-siąca można przystąpić do sadzenia begonii bul-wiastej, mieczyków, dalii, krokosomii. Możnarozpocząć także wysiew gatunków nietolerują-cych przymrozków i przesadzania, do którychnależą np. nasturcja, słoneczniki, wilce. Kończy-my sadzenie drzew i krzewów w pojemnikach.Sadzimy kwiaty jednoroczne do gruntu lub po-jemników.•CIĘCIE DRZEW I KRZEWÓW– Wykonu-jemy cięcia sanitarne - w tym okresie widocznebędą uszkodzenia spowodowane przez przy-mrozki. Formujemy młode drzewa wyprowa-dzając silny pionowy przewodnik i poziome pędyboczne. Formujemy krzewy leszczyny. Wykonu-jemy cięcia odmładzające i formujące krzewówozdobnych po kwitnieniu, np. migdałka trójkla-powego, tawuły wczesnej, tawuły nippońskiej.Pod koniec maja wykonujemy cięcia pielęgna-cyjne i prześwietlające sosen.•OCHRONA ROŚLIN– Usuwamy zawiązkina jabłoniach i śliwach uszkodzone przez owoc-nice. Instalujemy pułapki lepowe na owocnicei pułapki feromonowe na owocówki śliwkówecz-ki i jabłkóweczki. W połowie maja dla ochronyczereśni instalujemy tablice lepowe do odłowunasionnicy trześniówki. Na truskawkach i mali-nach mogą pojawić się pierwsze objawy szarejpleśni – usuwamy porażone owoce, stosujemywyciągi ze skrzypu. Możemy wykonywać opry-ski na parcha gruszy (np. preparatem Score 250EC). Ogławiamy przekwitające rośliny cebulowei usuwamy w całości egzemplarze porażone.•REGULARNE ODCHWASZCZANIE,ŚCIÓŁKOWANIE I PODLEWANIE– Odchwasz-czanie zapobiega konkurencji o wodę i składnikipokarmowe a ściółkowanie ogranicza parowaniewody i wzrost chwastów. Podlewania wymagająw szczególności rośliny nowo posadzone.MAJUWAGA, terminy poszczególnych zabiegówmogą ulec zmianie w zależności od warunkówatmosferycznych.Zachęcamy do rozszerzania wiedzy z pomocąwydawnictw Związkowych. Krajowy Zarząd PZDwydał dla działkowców m.in. książki „Sztuka cię-cia drzew owocowych”, „Sztuka cięcia krzewówi pnączy owocowych”, „Cięcie drzew i krzewówozdobnych” oraz broszury „Nowalijki”, „Zaleceniaz ochrony roślin”, „Rozmnażamy ozdobne” orazszereg propozycji dotyczących uprawy warzyw np.„Warzywnik dla początkujących”, „Warzywnik nietylko tradycyjnie”.Autorzy: Zespół działaczy i Instruktorówds. ogrodniczych Okręgów PZDWarszawa, 13.03.2025 r